Chimanga chayamba kupezeka chambira pa nsika, mitengo yayambaso kusika kwambiri

Mitengo ya chimanga ikutsikabe m’masabata apitawa pamene boma, kudzera ku nthambi yoona ngozi zadzidzidzi, lakhala likupereka chakudya chaulele ku mabanja osowa m’dziko lonse komanso kutsegulidwa kwa misika ya Agricultural Development and Marketing Corporation (Admarc).

Kutsikaku kunachitikanso chifukwa cha kuchuluka kwa amalonda ochokera m’maboma ena omwe akugulitsa katundu wawo pa mitengo yotsika, komanso kuchotsedwa kwa lamulo loletsa chimanga cha ku Tanzania.

Nduna ya zaulimi, Sam Kawale, pofotokozera Amalawi zomwe boma likuchita pofuna kuthana ndi vuto la njala, idanena kuti chimanga chikadzayenda bwino, mitengo ya ufa idzatsika kwambiri m’dziko lonseli.

Mu lipoti lake laposachedwa la Januware 2024, bungwe la International Food Policy Research Institute ndi yapadziko lonse lapansi (Ifpri) lidawona kuti m’masiku 11 oyamba a 2024, mitengo ya chimanga idapitilira kukwera, isanatsike pafupifupi misika yonse yomwe imayang’aniridwa.

Msabata yomaliza ya Januware 2024, mtengo wa chimanga udakwera ndi 3 peresenti yokha pamlungu uliwonse idakwera kufika pa K887 pa kilogalamu (kg), kuposa sabata yomaliza ya mu Disembala 2023.

Lidatero lipotilo mkunena kwake: “Zimenezi ndi zokwera ndi 73 peresenti poyerekeza ndi sabata yomaliza ya Januware 2023, pomwe chimanga chinali kugulitsidwa pamtengo wa K512 pa kg.”

Komabe, mitengo yapamwezi yogulitsira m’chigawo chapakati inali yotsika pang’ono ndi K911 pa kilogalamu imodzi pamene kumpoto, mtengo wapamwezi wogulitsira unkafika pa K710 pa kilogalamu, pomwe Chitipa adalemba mtengo wotsikitsitsa wa K623 pa kilogalamu sabata yomaliza. ya Januware, kuwonetsa mitengo yotsika kwambiri m’derali poyerekeza ndi ena onse.

“Komabe, kutsika kwamitengo m’misika yambiri yaku Northern [Region] kunali kochepa kwambiri kuposa dziko lonselo, kotero kuti mitengo m’derali sinatsike kumapeto kwa Disembala 2023,” idatero Ifpri mu lipotilo.

Pakali pano, chimanga chikugulitsidwa m’misika 19 ya Admarc mwa misika 26 yomwe Ifpri idayendera, atatu ku chigawo chakumpoto, ena atatu kuchigawo chapakati ndi 13 kuchigawo cha kumwera.

Mtsogoleri wa bungwe la Grain Traders Association of Malawi a Grace Mijiga-Mhango watsimikiza kuti mtengo wa chimanga wayamba kutsika chifukwa cha kubwera kwa chimanga kuchokera kunja.

Mijiga-Mhango adatinso pamene anthu ayamba kudya maungu ndi zokolola zina za m’munda, kufunikira kwa chimanga kukucheperachepera.

“Izi zikutanthauzanso, mitengo ipitilira kutsika,” adatero.

Chimanga ndi mbewu yofunikira m’dziko lino yomwe monga gawo la zakudya, imathandizira pafupifupi 53.7 peresenti ku Consumer Price Index, dengu lophatikizana la katundu ndi ntchito zowerengera kukwera kwa mitengo.